|
|
|
|
|
TÜRK SOSYAL
BİLİMLER DERNEĞİ 1967-2007 |
|||||||||||||||||||||||||
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||
|
KURULUŞ |
|||||||||||||||||||||||||
|
Türk
Sosyal Bilimler Derneği, 1967 yılında Ankara'da kurulmuştur. Türk Sosyal
Bilimler Derneği, Türkiye'nin sosyal bilimler alanında çalışanların ve
araştırma yapanların önemli bir bölümünü bünyesinde toplamaktadır.1978 yılında
Bakanlar Kurulu'nun 7.8.1978 tarih ve 7/16195 sayılı kararıyla Dernek adına
"Türk" sıfatının eklenmesine izin çıkmıştır. 1992 yılında ise,
Dernek Bakanlar Kurulu'nun 10.2.1992 tarih ve 92/2725 sayılı (21168 sayılı ve
11.3.1992 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan) kararı ile "kamu yararına
çalışan dernek" niteliğini kazanmıştır. Bilindiği üzere, bu statüdeki
derneklere hukukumuzda birçok olanaklar tanınmaktadır. |
|||||||||||||||||||||||||
|
AMAÇ |
|
Türk
Sosyal Bilimler Derneği, Türkiye'de sosyal bilimler alanında çalışanların
oluşturduğu bilimsel bir kuruluştur. Tüzüğünde Derneğin asıl
amacı,"Türkiye'de sosyal bilimlerin gelişmesine hizmet etmek, bu yolda
çalışmalar yapmak ya da yapılan çalışmaları desteklemek, sosyal bilimler
alanında ampirik araştırmaların çoğalmasını
özendirmek, araştırma ve yayın yolu ile Türkiye'nin düşünce hayatına katkıda
bulunmak" biçiminde belirtilmektedir. Bu amaç yanında, "Türk sosyal
bilimcileri arasındaki iletişimi arttırmak, Türk sosyal bilimcileri ile
yabancı meslektaşları arasında yakınlaşma ve işbirliği sağlamak, ortak
çalışma olanakları yaratmak" da dernek amaçları arasında yer almaktadır.
Türk Sosyal Bilimler Derneği, yukarıda belirtilen amaçları gerçekleştirmek üzere
bilimsel çalışmalar yapmakta, araştırmaları desteklemek için kaynaklar
bulmakta, bilimsel kongre, konferans ve sempozyumlar
düzenlemekte, yayınlar yapmakta, bilimin yaygınlaşması ve gelişmesi için
çeşitli olanakları değerlendirmektedir. Bir yandan da dış dünyaya açılarak,
bilimsel çalışmaları izlemekte, dış ilişkileri geliştirmeye çalışmakta,
ayrıca bu yolla, Derneğin yaşamasına ve etkinliklerine kaynak sağlamaktadır. |
|
ÜYELİK |
|
Türk Sosyal Bilimler
Derneği'nin üye sayısı 2006 sonunda 287 kişidir. Dernek üyeliği için
"sosyal bilimler alanında araştırma yapmış ya da yapmakta olmak"
koşulu arandığından, Dernek üyelerinin büyük çoğunluğunu üniversite öğretim
üyeleri oluşturmaktadır. Ancak, Derneğin düzenlediği araştırma, seminer,
kongre, vb. bilimsel çalışmalara katılmak için üyelik koşulu aranmamaktadır.
Öyle ki Türk Sosyal Bilimler Derneği, yalnız üyelerine değil, bilimsel
çalışma yapan tüm araştırmacılara hizmet sunmaktadır. |
|
ÇALIŞMALAR |
|
Türk Sosyal Bilimler Derneği,
kuruluşundan bu yana çeşitli etkinlikleri ile kendini duyurmuş ve sosyal
bilimlerin gelişmesine, yayılmasına katkıda bulunmuştur. Derneğin
etkinlikleri, araştırmalar, kongreler, bilimsel toplantılar ve yayınlar
olarak dört başlık altında toplanabilir. |
|
ARAŞTIRMALAR |
|
Türk
Sosyal Bilimler Derneği, Türkiye'de sosyal bilimler alanında araştırmaların
yapılmasına, gelişmesine, yaygınlaşmasına ve bilgi üretimine ağırlık vermektedir.
Dernek, araştırma çalışmalarını kendi kurduğu proje gruplarıyla yürüterek, ya
da hazırlanmış araştırma projelerini destekleyerek gerçekleştirir.
Kuruluşundan bu yana, Dernek tarafından yürütülmüş ve desteklenmiş olan belli
başlı araştırmalar aşağıda sıralanmıştır. |
|
İzmir Sosyal Değişme Araştırması Derneğin
kuruluşu ile birlikte gerçekleştirdiği ilk ve en kapsamlı araştırma İzmir'de
yürütülmüştür. 1967'de başlayarak üç yılda tamamlanan bu araştırma, kapsamı ve
güncelliği yanında, sosyal bilimlerde 'disiplinler arası' bir çalışma örneği
olarak da nitelendirilmektedir. Şerif Mardin, Mübeccel Kıray, Oğuz Arı, Emre Kongar, Ruşen Keleş ve Çiğdem Kağıtçıbaşı'nın
katıldığı bu projede, İzmir'in değişen toplum yapısı, kentsel işlevlerin kent
içindeki dağılımı, son yüzyıl içindeki değişmeleri, kentte yaşayanlar
arasındaki ilişkiler ve haberleşme biçimleri, değişen aile yapısı ve
ilişkileri, sosyal değişmenin sosyal-psikolojik boyutları, İzmir'e göç ve
yerleşim gibi konular incelenerek değerlendirilmiştir. İzmir'de sosyal değişmenin çeşitli boyutları, bir kitap
dizisi olarak Derneğin ilk yayınları arasında yer almıştır. |
|
Sosyal Bilimler Eğitiminin Geliştirilmesi
Projesi Türkiye'de
sosyal bilimler eğitiminin değerlendirilmesi ve geliştirilmesi amacını güden
bu proje 1971 yılında başlatılmıştır. Araştırma üç aşamadan oluşmaktaydı:
Süleyman Çetin Özoğlu tarafından Liselerde
Sosyal Bilimler Öğretimi, Şefik Uysal tarafından Üniversitelerde
Sosyal Bilimler Öğretimi ve Fatma Varış tarafından Lisansüstü Düzeyde
Sosyal Bilimler Öğretimi konuları incelenmiştir. Her üç çalışma da, daha
sonra Ankara Üniversitesi Eğitim Fakültesi tarafından yayımlanmıştır. Bu
projenin ikinci aşamasında, sosyal bilimler alanında, üniversite ders kitabı
niteliğinde sekiz eser yazılmış ve Dernek tarafından yayımlanmıştır. Bu
eserlerden her biri, kendi alanında 'giriş' kitabı özelliğinde olup, yeni
baskılar yapmış kaynak kitaplar arasındadır. Yine bu projenin devamı olarak,
1973 Eylül'ünde Marmaris’te Sosyal Bilimler Öğretiminin Gelişmesi konusunda
bir değerlendirme toplantısı düzenlenmiştir. |
|
İç Göç Araştırması Fiziksel
yerleşme ve nüfus politikalarıyla ilgili olan bu proje, 1972–1974 yılları arasında
İlhan Tekeli tarafından gerçekleştirildi. Demografik etmenlerle kentleşme
politikaları arasındaki ilişkiyi sosyal değişme odağından inceleyen bu
araştırma, Hacettepe Üniversitesi tarafından Yerleşme Yapısının Uyum
Süreci Olarak İç Göçler adı altında yayımlanmıştır (1978). |
|
Gecekondu Araştırması Türkiye'deki
hızlı kentleşmeyi ve artan nüfus baskısı altında denetimden yoksun
gelişmeleri konu edinen araştırma, Tansı Şenyapılı
tarafından yürütüldü. Değişen kent yapıları içinde oluşan yeni işlevleri,
ilişkileri, yeni mekânsal boyutları ve dinamik etmenleri inceleyen, irdeleyen
bu araştırma, Orta Doğu Teknik Üniversitesi tarafından Bütünleşmemiş
Kentli Nüfus Sorunu adı altında yayımlanmıştır (1978). |
|
UNESCO İçin Envanter çalışması Türk
Sosyal Bilimler Derneği, 1981 yılında, UNESCO Sosyal Bilimler Bölümü
tarafından çıkarılan World Directory of Social Science Institutions ve World List of Social Science Periodicals adlı yayınların Türkiye ile ilgili
bölümleri için, Türkiye'de sosyal bilimlerde araştırma yapan kurumların,
uzmanların ve sosyal bilim alanında yayın yapan dergilerin bir envanterini çıkarmıştır. |
|
Kent Yönetimi Araştırması Türkiye'de
kent yönetimini, özellikle 1984 yılında getirilen yeni anakent yönetim
sistemini değerlendiren bu araştırma, 1986–1987 akademik yılı içinde
Kanada’nın Uluslararası Gelişme Araştırmaları Merkezi (IDRC)'nin mali desteği
ile Ruşen Keleş tarafından yürütülmüştür. Türkiye'de genel olarak yerel
yönetimlerin yeniden düzenlenmesinde dikkate alınması gereken bir takım
önerileri de içeren araştırma sonuçları 1988 yılında Türkçe ve İngilizce
olarak Dernekçe yayınlanmıştır: Türkiye’de Kent Yönetimi (1988);
Management of Urban Growth
in Turkey (1988). |
|
Giyim Sanayii Araştırması Türk
hazır giyim sektöründe teknolojik ve yapısal değişimi inceleyen bu araştırma,
IDRC'nin sağladığı mali destek ile 1986–1988
yılları arasında Lale Duruiz ve Nurhan Yentürk-Çoban tarafından yürütülmüştür. Araştırma
sonuçları dernekçe Technological and Structural Change in the Turkish Clothing Industry adı altında İngilizce olarak basılmıştır
(1988). |
|
Sanayi Üretimi ve Mekânsal Örgütlenme
Biçimleri Araştırması Ankara'da
sanayi üretiminin tarihsel gelişim sürecine ve mekânsal örgütlenme biçimlerine
ilişkin çözümlemeleri içeren bu proje, Milli Prodüktivite Merkezi'nin mali
desteği ile İlhan Tekeli, Tansı Şenyapılı ve Murat
Güvenç tarafından yürütülmüştür. Araştırma sonuçları Milli Prodüktivite
Merkezi tarafından Ankara'da Sanayi Üretiminin Tarihsel Gelişim Süreci adı
altında yayınlanmıştır (1991 MPM Yayınları, 483). |
|
İşyeri - Konut Araştırması İstanbul'un
planlama ve ulaşım tarihlerini, sanayi coğrafyasını, İstanbul'da dar ve orta
gelirliler için konut yapılarını ve sanayi emeğinin konut koşullarını
inceleyen bu geniş kapsamlı araştırma, IDRC'nin
mali desteği ile 1986–1990 yılları arasında İlhan Tekeli, Tansı Şenyapılı, Ali Türel, Murat Güvenç ve Erhan Acar
tarafından yürütülmüştür. Araştırma sonuçları, Türk Sosyal Bilimler Derneği,
İstanbul Belediyesi ve IULA-EMME (Uluslararası Mahalli İdareler Birliği -
Doğu Akdeniz ve Ortadoğu Bölümü) tarafından Development
of Istanbul Metropolitan Area and Low-Cost Housing adı altında
İngilizce olarak yayınlanmıştır (1992). |
|
Sokak Çocukları Araştırması 1990
yılının yaz aylarında, Sevil Atauz tarafından
yürütülen ve UNICEF’in desteklediği bu proje Ankara
ve Şanlı Urfa'da sokakta çalışan çocukları çalışma biçimleri, sosyo-ekonomik durumları, sağlık ve eğitim koşulları
açısından incelemiştir. |
|
Çevre Fonları İdaresi Araştırması Çevre
koruma örgütlenmesine ilişkin bütüncül bir model çerçevesinde çevre koruma
amaçlı fonların 1985 sonrası uygulamasının değerlendirilmesi, mevcut ve
kurulması öngörülen fonların harcama alanları ve öncelikleri saptanarak
yönetimi için bir örgüt modeli oluşturulması konularını kapsayan bu projenin
finansmanı, Dünya Bankası tarafından karşılanmış ve Başbakanlık Çevre
Müsteşarlığı'nca desteklenmiştir. 1991 yılının ilk dört ayında tamamlanan
araştırma Ergun Türkcan, Oktar Türel, Çelik Aruoba, Can Hamamcı ve Hilal Zilelioğlu
tarafından yürütülmüştür. |
|
Yapısal Uyumun Politik İktisadı
Araştırması 1980'li
yıllarda Türkiye'de uygulanan istikrar ve yapısal uyum politikalarının gelir
dağılımı üzerindeki sonuçlarını ve halk sınıflarının bu sonuçlara karşı
geliştirdikleri uyum süreçlerini, küçük bir alan çalışmasının da katkılarıyla
araştıran bu proje, IDRC'nin mali desteği ile
1988–1990 yıllarında Korkut Boratav ve Galip Yalman tarafından yürütülmüştür.
Araştırma sonuçları A Study on the Political Economy of Structural Adjustment : Workers and Peasants During a Major Reorientation of Economic Policies, Turkey, 1980-1987 adı altında bir rapor olarak
basılmıştır. |
|
Yapısal Uyumun Politik İktisadı, II.
Aşama Önceki
araştırmanın sorunsalını yeni bir siyasi ve iktisadi konjonktüre
geçiş süreci içinde, yani 1989-1991 yıllarının özel koşullarını kucaklayarak
ve çok daha kapsamlı alan çalışmaları ile bütünleştirerek inceleyen bu
araştırma Korkut Boratav, Bilsay Kuruç ve Bahattin Akşit tarafından yürütülmüştür. 1991 yılında başlayan
proje 1993 yılında tamamlanmış ve sonuçlar çeşitli yayınlarla okurlara
sunulmuştur. |
|
Türkiye'de Tarım Sektörü ve Tarım
Politikaları 1990'1ı
yıllarda Türkiye ve dünya ekonomisinin değişen koşullarında tarıma dönük
iktisat politikalarında, özellikle destekleme politikalarında ne gibi
seçeneklerin söz konusu olduğu araştırılmış, değerlendirilmiş ve
tartışılmıştır. Araştırma Halis Akder ve Haluk Kasnakoğlu tarafından yürütülmüştür. |
|
Türkiye'de Örgütlenmiş İşgücü
Piyasalarında Ücret Oluşumu 1990
ve 1991 yıllarında yapılan toplu sözleşmelerin bir bilânçosu çıkarılmış ve
içerik analizi yapılmıştır. Bu bulgulardan hareketle sendika hareketinin bu dönemde
karşılaştığı sorunlar çözümlenmiş ve tartışılmıştır. Araştırma Yıldırım Koç
tarafından yürütülmüştür. |
|
İktisat Politikası Seçenekleri Friedrich Ebert Vakfı tarafından desteklenen,
Taner Berksoy ve Korkut Boratav'ın
koordinatörlüğünde yürütülen, İktisat Politikası Seçenekleri ana
temasını taşıyan ve sanayileşme, KİT’ler, kamu maliyesi, finansal sistem
alanlarını içeren dört araştırma projesi 1993 yılı içinde tamamlanmış ve
sonuçları Tarih Vakfı / Yurt Yayınları tarafından iki cilt halinde yayınlanmıştır
(Cilt I: Türkiye'de Sanayileşmenin Güncel Sorunları ve KİT’ler; Cilt
II: Türkiye'de Kamu Maliyesi, Finansal Sistem ve Politikalar). Genel koordinatörlerin dışında görev alan proje
sorumluları Korkut Boratav, Ergun Türkcan, İzzettin
Önder, Oktar Türel, Nazım Ekinci ve Cem Somel'dir.
Proje sorumluları dışında çok sayıda araştırmacı da bu çalışmalara katkı
yapmıştır. |
|
Sürdürülebilir Kalkınma Perspektifinden
Türkiye'de Enerji ve Turizm Sektörleri Birleşmiş
Milletler Kalkınma Programı (UNDP) ve T.C. Çevre Bakanlığı tarafından
desteklenen ve Ergun Türkcan'ın yönetiminde bir
ekip tarafından yürütülen araştırma 1993 yılında tamamlanmış ve sonuçları
Kasım 1993'te Antalya'da uluslararası bir konferansa sunulmuştur. |
|
Ege Bölgesinde Tarımın Sosyo-Ekonomik
Yapısı, Destekleme Politikaları ve TARİŞ TARİŞ
tarafından desteklenen, Korkut Boratav ve Mehmet Ecevit tarafından
yürütülen araştırma 1994 yılında tamamlanmış ve sonuçları TARİŞ tarafından
çoğaltılmıştır. |
|
GAP Bölgesinde Kültürel Gelişim T.C.
Kültür Bakanlığı tarafından desteklenen ve Sevil Atauz
tarafından yürütülen araştırma 1995 yılında tamamlanmıştır. |
|
Dış Pazarlara Açılan Konfeksiyon Sanayii Dünya
Bankası, İş ve İşçi Bulma Kurumu ve T.C. Başbakanlık Kadının Statüsü ve
Sorunları Genel Müdürlüğü tarafından desteklenen Kadın İstihdamının
Geliştirilmesi kapsamındaki araştırma Ayda Eraydın
tarafından yürütülmüş ve 1997 yılında tamamlanmıştır. Araştırma, T.C.
Başbakanlık Kadının Statüsü ve Sorunları Genel Müdürlüğü tarafından basılmıştır:
Yeni Üretim Süreçleri ve Kadın Emeği (Kasım 1999). |
|
Konut Politikasını Geliştirme Projesi I Kentsel
arsa ve konut politikası çerçevesinde iki ana tema üzerinde yoğunlaşan
"Konut Politikası Geliştirme Çalışması"nın teşhis aşaması olarak
adlandırılan birinci aşaması Haziran 1996'da tamamlanmıştır. Bu aşamada,
sorun alanlarının belirlenmesi, araştırma yöntemi ve araçlarının
geliştirilmesi hedeflenmiştir. Proje, İlhan Tekeli (Genel Koordinatör), Ayda Eraydın (Kentsel Arsa Bölümü Proje Yöneticisi) ve Oğuz
Işık (Konut Politikası Bölümü Proje Yöneticisi)'ın
eşgüdümünde 20 sosyal bilimci ve yaklaşık aynı sayıda araştırma görevlisinin
katılımıyla yürütülmüş, 1997’de tamamlanmıştır. |
|
Konut Politikasını Geliştirme Projesi II “Konut
Politikasını Geliştirme Projesi”nin ikinci aşaması olan bu çalışmada, seçilen
sorun alanlarıyla ilgili derinliğine çözümlemelerin yapılmasından sonra konut
sektörü için yeni politika ve kurumsal yapı önerilerinin geliştirilmesi
amaçlanmıştır. Proje, İlhan Tekeli yönetiminde yine aynı ekip tarafından
yürütülmüş ve 1999’da tamamlanmıştır. Her iki proje de Dünya Bankası ve
Başbakanlık Toplu Konut İdaresi tarafından desteklenmiştir. |
|
Köye Dönüş ve Rehabilitasyon Projesi T.C.
Başbakanlık GAP İdaresi Başkanlığı adına üstlenilen “Doğu ve Güneydoğu
Anadolu Bölgelerinde Köye Dönüş ve Rehabilitasyon Alt-Bölge Geliştirme Planı
Hazırlama Projesi” 2001 yılı Şubat ayında başlamıştır. 12 ili kapsayan ve
esas olarak teknik bir mekânsal planlama ve kırsal kalkınma çalışması
niteliğinde olan bu projenin üst ölçek planları ve kırsal kalkınma önerileri
2002 ortalarında tamamlanmıştır. |
|
Ilısu Baraj Gölü
Çevresi Alt Bölge Gelişme Planı Projesi T.C. Başbakanlık Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) Bölge
Kalkınma İdaresi Başkanlığı Dicle Nehri üstünde inşası gündemde olan Ilısu Barajının göl aynasından etkilenecek bölgede
yaşamakta olan nüfusun yeniden yerleşimlerine yardımcı olmak ve yeni
yaşamlarına sosyal, kültürel ve ekonomik uyumlarını kolaylaştırmak amacıyla
geniş kapsamlı bir projeyi gündemine almış, bu proje Ekim 2002 tarihinde
imzalanan protokol ile 20 ayda bitirilmek üzere dernek tarafından
üstlenilmiştir. “Ilısu Baraj Gölü Çevresi Alt Bölge Gelişme Planı
Hazırlanması” ile “Hasankeyf-Batman’da Sürdürülebilir Kentsel Yaşam ve
Toplumsal Kalkınma Programları” başlıklı iki alt projeden oluşan
çalışma, Melih Ersoy koordinatörlüğünde yürütülmüş ve Nisan 2004’de
tamamlanmıştır. |
|
Güneydoğu Anadolu’da Dört İlde Uygulanan
Yoksullukla Mücadele Programlarının Değerlendirilmesi Diyarbakır,
Batman, Şanlıurfa ve Mardin illerini kapsayan bu projede, Sosyal Yardım ve
Dayanışmayı Teşvik Fon ve Vakıfları, Yeşil Kart, Dünya Bankası Sosyal Riski
Azaltma Projesi, GAP idaresinin Çok Amaçlı Toplum Merkezleri (ÇATOM) ve bu
amaca yönelik çalışan STK’ların etkinliklerinin
değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Galip Yalman koordinatörlüğünde altı kişilik
bir ekip tarafından yürütülen proje, Kasım 2002’de başlamış ve Kasım 2003’te
tamamlanmıştır. Projenin finansmanı, UNDP Poverty Reduction Thematic Trust Fund tarafından
karşılanmıştır. Araştırma, TSBD/UNDP ortak yayını olarak 2004 yılında
yayınlanmıştır. |
|
Türk-Yunan Diyalogu Avrupa Komisyonu Türkiye temsilciliğince “Turkish-Greek Dialogue Micro Programme“
çerçevesinde desteklenen “Kırmızı-Beyaz-Mavi Kızkardeşler“
başlıklı proje Türk Sosyal Bilimler Derneği ile Yunanistan, Yanya (İoannina)’da
bulunan “Research and
Support Centre for Victims of Maltreatment and Social Exclusion“ tarafından
birlikte yürütülmüş, Ankara’daki “Kadın 2000 - Kadının İnsan Hakları Bilgi
Belge Merkezi” de “bağlantılı kuruluş” olarak projeye katkı yapmıştır. Proje 2006’da tamamlanmıştır. |
|
Türk Gençliği Konuşuyor Liseli
gençlerin, sosyal ve kültürel özelliklerini, kendini yakın hissettikleri siyasi
görüşleri ve kimlikleri, çeşitli konulardaki görüşlerini ve AB üyeliğine
bakışlarını inceleyen, “Türk Gençliği Konuşuyor” araştırması, Türk Sosyal
Bilimler Derneği’nin çatısı altında Mustafa Şen’in başkanlığında ve yedi
kişilik bir araştırma ekibiyle gerçekleştirildi. Araştırma sonuçları 14–19
Eylül 2005 tarihleri arasında Milliyet gazetesinde dizi olarak yayımlandı;
Dernek yayını kitap olarak da basıldı ve geniş yankı buldu. |
|
KONGRELER |
|
Türk
Sosyal Bilimler Derneği’nin önemli etkinliklerinden biri, 1980 yılından beri
düzenlediği ‘Ulusal Sosyal Bilimler Kongreleri’dir. Orta Doğu
Teknik Üniversitesi yerleşkesinde düzenlenen bu kongrelerin ilki 1980 yılında
yapılmış, daha sonra 1989, 1992, 1995, 1997, 1999, 2001, 2003 ve 2005 olmak
üzere toplam dokuz kongre gerçekleştirilmiştir. Üçer gün süren bu
kongrelerde, çeşitli disiplinlere ve konulara göre belirlenmiş oturumlarda
bildiriler sunulmakta ve tartışılmaktadır. Sosyal bilimciler arasında
büyük ilgi gören bu kongrelerde katılım giderek artmıştır. 1980 yılında
60 bildiri sunulurken, 2005 yılında 9. Ulusal Sosyal Bilimler Kongresi’nde bu
sayı 240 bildiri ve 60 oturuma yükselmiştir. Türk Sosyal Bilimler Derneği’nin
amacı, gelenekselleşen ve sosyal bilimlerin gelişimi açısından büyük katkısı
olduğuna inanılan bu kongreleri 2 yılda bir toplanmak üzere devam
ettirmektir. Kongrelere sunulan bildirilerin özetleri her kongrede bir kitap
halinde katılanlara verilmektedir. 2. Ulusal Sosyal Bilimler Kongresi’ne
sunulan bildirilerin bir bölümü, Toplum ve Bilim dergisinin 48/49
Kış-Bahar 1990 sayısında yayınlanmıştır. 3. Kongre’ye sunulan bir
bölümü ise, İktisat Dergisi’nin, 333 Aralık 1992 sayısında
yayınlanmıştır. 4. Kongre’de yer alan bildirilerin bir bölümü, Kuvvet
Lordoğlu tarafından derlenerek, İnsan, Toplum, Bilim başlığı altında
Kavram Yayınları tarafından basılmıştır (Eylül 1996). 6. Kongre
bildirilerinin bir bölümü ise Mülkiye Dergisi’nin Ocak-Şubat 2000
sayısında yer almıştır. 7. Ulusal Sosyal Bilimler Kongre’si
bildirilerinden yapılan seçmeler, Ahmet Alpay Dikmen tarafından derlenerek üç
cilt halinde Dernek yayınları arasında basılmıştır. Ayrıca, 7. Kongre
kapsamında yapılan, 1960’larda Türkiye’de Planlama Deneyimi konulu
Panel tartışması, Bilgi Üniversitesi tarafından Planlı Kalkınma Serüveni başlığı
ile yayınlanmıştır (Eylül 2003). 8. Ulusal Sosyal Bilimler Kongresi
bildirilerinden yapılan seçmeler de, Fuat Ercan ve Yüksel Akkaya tarafından
derlenerek iki cilt halinde Dernek yayınları arasındaki yerini almıştır
(2006). TSBD’nin kuruluşunun 40.yılına denk gelen 10. Ulusal Sosyal Bilimler
Kongresi, bugüne kadar ki kongrelere kıyasla çok daha geniş bir katılımla 28-30 Kasım 2007 tarihlerinde ODTÜ yerleşkesinde
gerçekleşmiştir. |
|
GENÇ SOSYAL BİLİMCİLER
YARIŞMASI |
|
Türk
Sosyal Bilimler Derneği’nin diğer bir süreli etkinliği, sosyal bilimcileri
özendirmek amacıyla düzenlenen ‘Genç Sosyal Bilimciler Yarışmaları’dır.
Bu yarışmaların ilki, Derneğin kuruluşunun 20. Yılı nedeniyle 1987 yılında
yapılmıştır. Çok sayıda sosyal bilimcinin başvurduğu yarışmada dokuz genç
sosyal bilimci ödüllendirilmiştir. Parasal kısıtlılıklar nedeni ile oniki yıl ara verilen yarışmaya 1999 yılında tekrar
başlanmıştır. Bu kez yedi genç ödüllendirilmiştir. Üçüncü yarışma 2002
yılında yapılmıştır ve sekiz genç sosyal bilimci ödüle hak kazanmış, ayrıca
beş mansiyon verilmiştir. 2005’te on genç sosyal bilimci üç farklı
kategoride ödül almış ve altı mansiyon verilmiştir. Türk Sosyal Bilimler
Derneği bu yarışmayı iki yılda bir tekrarlamayı hedeflemektedir. 2007 Genç
Sosyal Bilimciler ödüllerini kazananlara ödülleri 10. Ulusal Sosyal Bilimler
Kongresi sırasında düzenlenecek bir törenle verilecektir. |
|
BİLİMSEL
TOPLANTILAR |
|
Türk
Sosyal Bilimler Derneği, büyük ölçekli araştırma projeleri yanında, çeşitli
düzeylerde bilimsel toplantılar düzenleyerek ya da başka kuruluşlar
tarafından düzenlenen toplantılara katılarak, sosyal bilimler alanında bilgi
üretimi ve birikimine katkıda bulunmuş, yerli ve yabancı sosyal bilimcilerin
bir araya gelerek mesleki ilişkilere girmelerini sağlamıştır. Kuruluşundan bu
yana TSBD tarafından düzenlenen ulusal ve/veya uluslararası nitelikteki
toplantılar aşağıda sıralanmıştır. |
|
Türkiye'de Sosyal Araştırmaların
Gelişmesi Semineri Türk
Sosyal Bilimler Derneği, Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etüdleri
Enstitüsü ile birlikte 23–25 Şubat 1970 tarihlerinde Ankara'da Türkiye'de
Sosyal Araştırmaların Gelişmesi konulu bir seminer düzenlemiştir.
Seminerde sosyoloji, sosyal psikoloji, siyasal bilimler ve sosyal ve kültürel
antropoloji dallarında Türkiye'de yapılmış olan araştırmalar ve bu
araştırmalarda kullanılan yöntem ve teknikler değerlendirilerek ülkemizdeki
sosyal araştırmalara ilişkin sorunlar ve bunların çözüm yolları
tartışılmıştır. Seminer sonuçları, Hacettepe Üniversitesi tarafından Türkiye'de
Sosyal Araştırmaların Gelişmesi adı altında yayımlanmıştır (1971). |
|
Türk Toplumunda Kadın Semineri Türk
Sosyal Bilimler Derneği Türkiye'de kadınların sosyo-ekonomik
ve kültürel konumları ile ilgili bilgi ve verileri ortaya çıkarmak amacı ile
21–25 Mayıs 1978 tarihlerinde İstanbul'da Türk Toplumunda Kadın konulu
kapsamlı bir seminer düzenlemiştir. Seminere sunulan bildiriler derlenerek Türk
Toplumunda Kadın adı altında Dernek tarafından yayımlanmıştır (1979).
Büyük ilgi gören bu kitabın, 1982 yılında genişletilmiş ikinci baskısı
yapılmıştır. Daha sonra, aynı kitabın İngilizcesi Hollanda'da, Almancası da
Almanya'da basılmıştır. |
|
Türk Toplumunda Kadın Sorunlarına
Yaklaşım ve Öneriler Semineri Türkiye'de
kadının sosyo-ekonomik ve politik konumuna ilişkin
araştırma bulgularının ve çeşitli bilgilerin düzenli bir biçimde
değerlendirilmesinin amaçlandığı Türk Toplumunda Kadın seminerini
izleyen bu toplantı, 11–13 Ocak 1980 tarihlerinde Ankara'da yapılmıştır. Bu
seminerde, Türkiye'de kadın sorunlarını çözmeyi amaçlayan politikaları,
önlemleri ve öncelikleri belirten ve geleceğe yönelik somut önerileri içeren
bildirilere ağırlık verilmiştir. Seminere sunulan bildiri ve tartışma
özetleri, Türk Kadınının Sorunları-Çözüm Önerileri başlığı altında
Türkçe, Major Issues
on the Status of Women in Turkey - Approaches and Priorities başlığı altında da İngilizce olarak Dernek
tarafından yayımlanmıştır (1981). |
|
Kentleşme Sürecinde Bütünleşme Sorunları
ve Çözümler Türk
Sosyal Bilimler Derneği ile Türkiye Gelişme Araştırmaları Vakfı, 23–24 Kasım
1981 tarihlerinde Ankara'da ortaklaşa bir seminer düzenlemişlerdir. Bu
seminerde, Türkiye'de hızla artan nüfusun kentlere akması sonucu ortaya çıkan
toplumsal yapıyı ve yeni kitlelerin kent yapısı içinde bütünleşmesini
irdeleyen bildiriler tartışılarak kentsel bütünleşme olgusu, kültürel,
ekonomik ve toplumbilimsel boyutlarıyla incelenmiştir. Bu seminere sunulan
bildirilerle tartışma özetleri Türkiye Gelişme Araştırmaları Vakfı tarafından
Kentsel Bütünleşme adı altında yayımlanmıştır (1982). |
|
Türkiye'de Aile Yapısının Değişimi: Sosyo-Ekonomik
ve Yasal Etkenler Türk
Medeni Kanunu'nda, özellikle, aileye ilişkin yasal düzenlemelerde öngörülen
değişikliklere ışık tutmak, Türkiye'de aile yapısının değişim evreleri ile
ilişkili ve bu evrelerde ortaya çıkan toplumsal ve hukuksal sorunları
saptamak, bu alandaki bilgi birikimine katkıda bulunmak üzere geniş kapsamlı
ve disiplinler-arası bir çalışma yapılmıştır. Bu çalışma çerçevesinde
hazırlanan bildiriler, Türkiye'de Ailenin Değişimi başlığı altında üç
kitap olarak Dernek tarafından yayımlanmıştır (1984). Bu kitaplardan
birincisi, konuyu toplumbilim açısından ele almakta; ikincisi soruna hukusal yönlerden yaklaşmakta; üçüncüsü ise konuyu sanat
dalları açısından değerlendirmektedir. Daha sonra, bu kitaplardaki
toplumbilim ve hukuk konularıyla ilgili bildiriler İngilizceye çevirilerek, Family
in Turkish Society adı
altında temel bir kaynak oluşturulmuştur. |
|
Türkiye'de Sosyal Bilim Araştırmalarının
Gelişimi Sempozyumu Türk
Sosyal Bilimler Derneği, 16–18 Ekim 1985 tarihlerinde Ankara'da Türkiye'de
Sosyal Bilim Araştırmalarının Gelişimi konulu bir sempozyum
düzenlemiştir. Sempozyumda, psikoloji, sosyal psikoloji, siyaset bilimi,
yönetim bilimleri, sosyoloji, kentbilim, nüfusbilim
ve tarih alanlarında Türkiye'de yapılmış araştırmalar değerlendirilmiştir. Bu
toplantı, farklı disiplinlerden sosyal bilimcileri bir araya getirerek, ortak
bir zeminde buluşturma işlevi görmüştür. Sempozyuma sunulan bildiriler ve
yapılan tartışmalar Türkiye'de Sosyal Bilim Araştırmalarının Gelişimi adı
altında Dernekçe yayımlanmıştır (1986). |
|
Açıkoturum: 2000 Yılına doğru Sosyal
Bilimlerde Araştırma Öncelikleri 19
Aralık 1987'de Ankara'da gerçekleşen bu açıkoturumun bir özelliği de, 1. Genç
Sosyal Bilimciler Yarışması sonunda düzenlenen Ödül Töreni nedeniyle
yapılmasıdır. |
|
Sempozyum: Türkiye'de Tarımsal Yapıların
Gelişimi, 1923–1987 Türk
Sosyal Bilimler Derneği'nin 20. yıl etkinlikleri arasında yer alan bu sempozyum 28–29 Nisan 1987 tarihlerinde Ankara'da
gerçekleştirilmiştir. Türkiye'nin tarımsal yapılarını iktisat, sosyoloji ve
diğer sosyal bilim yöntemlerini kullanarak inceleyen araştırmacıların
katıldıkları bu sempozyumda tarihsel bir bakış
açısıyla Türkiye tarımının gelişimi incelenerek yakın gelecekteki sorunları
tartışılmıştır. Sempozyuma sunulan bildiriler, Yurt Yayınları ile Türk Sosyal
Bilimler Derneği'nin ortak yayını olarak Türkiye'de Tarımsal Yapıların
Gelişimi (1923–2000) adı altında yayımlanmıştır (1988). |
|
Seminer: Türk Hazır Giyim Sektöründe
Teknolojik ve Yapısal Değişim Hazır
giyim sanayii ile ilgili araştırma sonuçları 26
Aralık 1988 tarihinde İstanbul'da düzenlenen bu seminerde tartışılmış ve
semineri işyerlerine yapılan bir teknik gezi izlemiştir. |
|
Çalıştay: Yapısal
Uyumun Politik İktisadı Aynı
adı taşıyan araştırmanın sonuçlarını özetleyen rapor, 1989 yılında Ankara ve
İstanbul'da düzenlenen çalışma gruplarında tartışılmıştır. |
|
Çalıştay:
İşyeri-Konut İlişkileri İstanbul
ile ilgili olan ve dört yıl süren araştırmanın sonuçları, İstanbul Belediyesi
ve IULA-EMME' nin katkılarıyla yabancı uzmanların da katıldığı bir çalışma
grubunda tartışılmıştır (14-15 Aralık 1990,
İstanbul). |
|
Çalıştay: Çevre
Fonları İdaresi Çevre
fonları ile ilgili araştırma sonuçları, öğretim üyelerinin kamu kuruluşlarından
uzmanların ve temsilcilerin katıldığı T.C. Başbakanlık Çevre Müsteşarlığı'nca
düzenlenen bir çalışma grubunda incelenmiştir (6–7 Nisan 1991, Bolu). |
|
Habitat II’nin
Ardından ‘Habitat
II’nin Ardından’ toplantısı, 11 Ekim 1996 günü
düzenlenmiştir. Toplantının birinci oturumu “Habitat II’den
Ulusal Habitat’a Doğru” başlığını taşırken, ikinci oturum “Kamusal Alanın
Yeniden Tanımı Bağlamında Habitat II” konusunun tartışılmasına ayrılmıştır. |
|
Modern Çağda Üniversite ve Yüksek Öğretim
Modelleri Sempozyumu 29–30
Kasım 1996 tarihlerinde dört oturumlu iki günlük bir toplantı olarak
düzenlenen bu sempozyumda, oturum başlıkları
sırasıyla şunlar olmuştur: “Modern Çağda Üniversite ve Bilim Üretimi”;
“Yüksek Öğretimde Krizin Neresindeyiz?”; “Üniversite, Teknoloji ve Piyasa
İlişkileri”; “Geleceğin Üniversite Ütopyaları”. |
|
Yerel Yönetimler Maliyesi Semineri Dışişleri
Bakanlığı’nın ‘Türk İşbirliği ve Kalkınma Ajansı (TİKA)’nın desteklediği bu on günlük seminer, Orta Asya ve
Kafkasya bölgelerinin Türk cumhuriyetleri yerel yönetim temsilcilerinin
eğitimi amacıyla düzenlenmiştir. Seminer, 9–19 Mart 1997 tarihlerinde
Ankara’da yapılmıştır. |
|
Bilanço 1923-1998: Cumhuriyetin 75
Yılına Toplu Bakış-Uluslararası Kongre Türkiye
Ekonomik ve Toplumsal Tarih Vakfı, Türkiye Bilimler Akademisi ve Türk Sosyal
Bilimler Derneği’nin ortaklaşa düzenlediği bu uluslararası kongre, 10–12
Aralık 1998 tarihlerinde Ankara’da Orta Doğu Teknik Üniversitesi Kültür ve
Kongre Merkezi’nde düzenlenmiştir. Kongre’ye 30’u yurtdışından 123 bildiri
sunulmuştur. Kongrede yer alan bildirilerin yaklaşık yarısı iki kapsamlı cilt
biçiminde Tarih Vakfı tarafından yayımlanmıştır Kitaplardan birincisi “Siyaset,
Kültür, Uluslararası İlişkiler” alanındaki bildirileri, ikincisi ise
“Ekonomi, Toplum, Çevre” alanındaki bildirileri bir araya getirmiştir. |
|
Sosyal Bilimler 1900–2000: Nereden
Nereye? – Panel Türk
Sosyal Bilimler Derneği’nin, Genç Sosyal Bilimciler Yarışması sonunda
düzenlenen ödül törenini bir bilimsel etkinlikle birleştirme amacıyla
düzenlediği bu panel 17 Mart 1999 tarihinde TÜBİTAK Mustafa İnan Salonu’nda
yapılmıştır. |
|
Hukuk, Siyaset ve İktisatta Ulusal Çıkar
– Açık Oturum Genç
Sosyal Bilimciler Yarışmalarının üçüncüsünün ödül töreni nedeniyle düzenlenen
bu açık oturum, 28 Şubat 2003 tarihinde Ankara Üniversitesi ATAUM konferans
salonunda yapılmıştır. |
|
Dünyada ve Türkiye’de Sosyal Bilimler:
Bilim Nereye? Sosyal Nerede? Genç
Sosyal Bilimciler Yarışmalarının dördüncüsünün ödül töreni nedeniyle
düzenlenen bu açık oturum, 11 Mart 2005 tarihinde Ankara Üniversitesi ATAUM
konferans salonunda yapılmıştır. |
|
Küreselleşmeye Güneyden Tepkiler Türk
Sosyal Bilimler Derneği 5–7 Eylül 2005 tarihlerinde Orta Doğu Teknik
Üniversitesi, İİBF’de “Küreselleşmeye
Güney’den Direnişler” (‘Acts of Resistance’
from the South against Globalisation) başlıklı
bir sempozyum düzenledi. Altı tartışmalı oturum ve
bir yuvarlak masa toplantısından oluşan sempozyuma
çoğunluğu “Güney” coğrafyasından gelen on bir yabancı ile Türkiye’den bildiri
sahibi ve tartışmacı olarak on sekiz bilim insanı katıldı. Bu toplantıya
sunulan bildiriler Türkçe olarak 2007’de yayımlanmıştır. |
|
Çalıştay: Genel
Teori’den 70 Yıl Sonra John
Maynard Keynes’in, ‘İstihdam, Faiz ve Paranın Genel
Teorisi’ başlıklı çığır açan yapıtının yetmişinci yıldönümünü anmak amacıyla
Türk Sosyal Bilimler Derneği, ODTÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü’nün işbirliği
ile ve bu tarihi vesileden yararlanarak Keynesgil
iktisat ve Keynes-sonrası iktisadın derinliğine tartışılması amacı ile iki
gün süren bir uluslararası çalıştay düzenledi. Çalıştay 1–2 Aralık 2006’da ODTÜ Kongre ve Kültür
Merkezi’nde, yurtdışından 9, yurtiçinden de 13 akademisyenin katılımı ile ve
açılış konuşmasını izleyen 5 oturum içinde gerçekleştirildi. Toplantıdaki
bildiri ve tartışmaların bilimsel ve mesleki dergilerde yayınlanması
planlanmıştır |
|
YAYINLAR |
|
Türk
Sosyal Bilimler Derneği'nin yayınları önemli bir etkinlik alanını
oluşturmaktadır. Bu yayınlar, araştırmalarının bulgularını yaymak ve bilimsel
toplantılar için hazırlanan bildirilerle yapılan tartışma ve
değerlendirmeleri bir bütünlük içinde sosyal bilimcilerin kullanımına sunmak
amacıyla yapılmaktadır. Ayrıca, Derneğin yürüttüğü ve desteklediği araştırma
projelerinin bulguları, Dernek dışında yapılan yayınlara, doktora ve
doçentlik tezlerine kaynak olmuştur. Bunun yanında, Dernek, UNESCO'nun sosyal
bilim alanındaki bazı yayınlarını da Türk okuyucusuna kazandırmak amacıyla,
bu kuruluş tarafından çıkarılan International
Social Science Journal (Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi)'nden belli bir konuda çıkmış yazıların çevirilerinden
oluşan kitapları UNESCO ile yapılan anlaşma çerçevesinde şimdiye kadar üç kez
yayınlamıştır. |
|
ULUSLARARASI
İLİŞKİLER |
|
Türk
Sosyal Bilimler Derneği, uluslararası düzeyde bilimsel bir meslek kuruluşu
olarak tanınmayı başarmış ve bu çerçeve içinde çeşitli etkinlikler
göstermiştir. Dernek, 1978 yılında Uluslararası Sosyoloji Derneği (International Sociological Association)'ne üye olmuştur. Dernek üyeleri bu kuruluşun
düzenlediği Dünya Sosyoloji Kongreleri'ne katılmaktadır. Ayrıca, Dernek,
UNESCO Türkiye Milli Komisyonu Genel Kurul kararı ile Genel Kurul üyeliğine
kabul edilmiştir. Kuruluşundan bu yana, Derneğin araştırma
etkinlikleri açısından ilişkide bulunduğu ve mali desteklerinden yararlandığı
yabancı kuruluşlar şunlardır: UNESCO, UNDP, Dünya Bankası, Avrupa Komisyonu
Türkiye Temsilciliği, A.B.D.'de Ford Vakfı, Rockefeller
Vakfı, Nüfus Konseyi (Population Council) ve Pathfinder Fund; İngiltere'de Çevre Araştırmaları Merkezi (Centre for Environmental
Studies), Kanada'da IDRC, Almanya'da Friedrich Ebert Vakfı. |